Gerard W. Rietbergen (Den Haag, 1953)
zelfstandig kunstenaar, coach, teken-en schilderdocent.

Spiritueel realisme

“De scheppende kracht van het schilderen”

Hoewel Gerard W. Rietbergen op een academische wijze is geschoold, is de techniek van het schilderen en het eindresultaat niet een doel op zich. In zijn visie is het slechts een middel om beelden en kleuren te onthullen die er in een onbewuste staat al zijn. De compositie en het kleurenspel van een schilderij worden zichtbaar gemaakt door de bewegingen van de kunstenaar, die het doek met verf, penseel en soms paletmes of alle voorhanden zijnde middelen bewerkt. Zo zullen er even zovele technieken als er mensen zijn. In volledige concentratie en betrokkenheid bij het onderwerp, ontstaat er tijdens het schilderen een helder bewustzijn dat hem tot nieuwe geestelijke inzichten brengt.

De kunstenaar vergelijkt het schilderen met mediteren. Net als tijdens een diepe meditatie kan er tijdens het schilderproces een moment komen, waarop de geest een verruimende ervaring van de werkelijkheid ondergaat. Op zo’n moment ‘kijkt’ hij als het ware in een andere wereld. Kijken wordt dan schouwen. Deze houding ten opzichte van het waarnemen vinden we terug bij J.W. von Goethe (1749- 1832), die stelt dat de geest ideeën en dus ook beelden opvangt net zoals het oor geluiden en het oog kleur. Waarneming als fenomeen dus. Door deze werkwijze zoekt Gerard Rietbergen naar een synthese tussen de techniek van het schilderen en geestelijke mystiek. Zijn streven is om door de tastbare werkelijkheid heen te kijken en vervolgens het ongrijpbare, het scheppingsmoment mee te beleven en tegelijkertijd in een gelaagdheid weer te geven op wand, doek of schilderij.

“Kleur en temperament”

Het werk van Rietbergen is niet gebonden aan een vaste stijlvorm, hij werkt zowel figuratief als abstract. Daarentegen is er wel degelijk een constante factor in zijn oeuvre en dat is de betekenis en gebruik van een grote gelaagdheid van kleur. Hoewel het gebruik van kleur in de schilderkunst vaak subjectief wordt opgevat, heeft Gerard Rietbergen juist een objectief kleurensysteem ontwikkeld.

In zijn schilderijen krijgt de temperamentenleer een nieuwe dimensie doordat de kunstenaar de vier menstypen koppelt aan bepaalde kleurgroepen. Zo toont hij ons de dynamiek van de menselijke interactie. Hoe komen wij over op elkaar?

Dit systeem is niet verbonden met de persoonlijke emotie van de schilder maar wordt gekoppeld aan de eeuwenoude temperamentenleer van de Griekse arts Hippocrates (5e eeuw voor Chr.) Hippocrates onderscheidt vier menstypen die corresponderen met een bepaald lichaamssap de ‘humores’; het cholerische rode type (gal), het sanguinische geel-oranje type (bloed) de flegmaticus groen (slijm) en de melancholicus blauw-paars – blauwe type(zwarte gal). De mens is in evenwicht als geen van de zogenaamde ‘temperamenten’ overheersend is. Het is onze opgave onze eigen voorliggende kleur(en) te waarderen en liefhebben en daardoor ook de ‘ander’ te respecteren en dus elkaar.

“Ervaren en weten dat het waar is”

Echter meer dan dat, gaat het bij Gerard W. Rietbergen om het strevend zoeken en vinden van de ultieme harmonie of balans. Te ervaren door middel van kleur in een compositie aan hem nieuwe aangereikte spirituele wereld. Zijn eigen werk zal slechts – eerst - een representant zijn welke we alleen vandaag, nu en op dit moment opnieuw kunnen zien en meebeleven. Bij langer en frequenter schouwen worden de diepere lagen, intenties en werkelijke inhoud zichtbaar.

Hij wordt gemotiveerd en gestimuleerd door de herkenning en erkenning van vele particuliere cursisten en deelnemers aan bedrijfsworkshops. Door zelf te doen (via schildergesprekken met hem!) beamen en herkennen zij deze kleuraanpak en kleurbeleving middels reflectie en nabespreking!

Daarmee toont zijn werk ons het verband tussen de dualiteiten van het menselijk wezen, het mysterie van het Leven, de mystiek, het Licht en haar spectrum en de kunst zelf in hemzelf.

— Kunsthistoricus Caroline Lasche